Flexibel werken: nuttig of overbodig?

Het CDA en GroenLinks hebben in de Tweede Kamer de handen ineengeslagen: een initiatiefwetsvoorstel van Eddy van Hijum en Ineke van Gent moet het flexibel (thuis)werken mogelijk maken. Is dat een goede of volstrekt overbodige zaak?

Han ten Broeke: Overbodig

Halverwege de jaren negentig werkte ik voor KPN, dat toen volop investeerde in breedband en hardop het zogenaamde telewerken en thuiswerken aanmoedigde. Tenminste, dat deden we in de winkel. Wie als KPN-medewerker voorstelde zelf thuis te werken werd meewarig aangekeken. Toen al viel me op dat de rijksoverheid veel toeschietelijker was met laptops en snelle verbindingen om vanuit huis te werken. Ondertussen zijn we ruim vijftien jaar verder. Uit een publicatie van het SCP van februari; ‘Vraag naar arbeid 2011’, blijkt dat het aantal werkgevers dat thuiswerken stimuleert flink is gegroeid; van 19 procent in 2003 naar 43 procent in 2010. Sociale partners zijn ook gewend geraakt om het thuis- en telewerken als onderdeel van het arbeidsvoorwaardenoverleg te beschouwen. En juist nu komen GroenLinks en het CDA met de initiatiefwet-thuiswerken. Volgens Ineke van Gent (GL) ‘omdat ook ’s avonds de laptop best opengeklapt mag worden’. Volgens Eddy van Hijum (CDA) om ‘een cultuurverandering te bewerkstelligen’. Volgens mijn collega Malik Azmani (VVD) gaat het om overbodige wetgeving, met verplichtingen jegens werkgevers die averechts kunnen uitwerken. Ook de vakbeweging vraagt zich af of de wet wel iets oplevert. Deze column verstuur ik vanuit de trein. Als nota bene de NS haar werkende reizigers tegemoet kan komen, hebben we geen goed bedoelde bemoeizucht van de overheid met werkgevers nodig. Dat regelen we zelf, thuis en op het werk.

Sharon Dijksma: Terecht

Er is brede steun voor de initiatiefwet ‘flexibel werken’ van CDA en GroenLinks en dat is terecht. Hiermee krijgen werknemers meer mogelijkheden om in overleg met hun werkgevers de werktijden en werkplek aan te passen aan hun persoonlijke omstandigheden. Een werkgever kan een verzoek alleen goed gemotiveerd naast zich neerleggen.
De initiatiefnemers maken duidelijk dat we in een moderne samenleving meer mogelijkheden moeten scheppen om werk en privé te combineren. Vooral jonge ouders lopen vaak tegen het probleem aan dat arbeidstijden en schooltijden niet op elkaar zijn afgestemd. Ook het thuiswerken moet daarom vaker tot de mogelijkheden gaan behoren.
Tegenstanders van het voorstel beweren dat de voorgestelde wet overbodig is omdat werkgevers en werknemers dit al lang zelf in hun ca0 en op individueel niveau kunnen regelen. Maar de ervaring leert, ook bij de eerdere discussie over de arbeidsduur, dat een wettelijke basis werknemers net iets meer mogelijkheden biedt om het gesprek aan te gaan.
Een van de grootste problemen van de arbeidsmarkt is niet het aantal vrouwen dat werkt, maar het feit dat vrouwen relatief weinig uren werken. Door werknemers meer ruimte te bieden om werktijden en werkplek aan te passen aan de gezinssituatie is het wellicht mogelijk dat vrouwen er vaker voor kiezen meer uren te werken en mannen meer zorg-
taken oppakken. Mooi meegenomen in een tijd waarin de arbeidspopulatie gestaag afneemt.

Pieter Omtzigt: Profijt

Nederlanders reizen elke dag zo’n 54 minuten op en neer naar hun werk. De langste reistijd gemiddeld in Europa en dat in één van de dichtst bevolkte landen ter wereld! Zoiets is slecht voor files, milieu en productiviteit. Er zijn mensen die altijd op hun werk moeten zijn: docenten, verpleegkundigen en productiemedewerkers. Dat geldt niet voor iedereen. Voor tenminste een kwart van de werkenden blijkt het prima mogelijk om één of twee dagen per week thuis te werken dankzij laptop en telefoon.
Mijn Kamercollega’s Eddy van Hijum (CDA, Zwolle) en Ineke van Gent (GroenLinks) stellen daarom voor om werknemers het recht te geven een aanpassing van arbeidstijd en arbeidsplaats te vragen. De werkgever mag zoiets natuurlijk weigeren als daar zwaarwegende redenen voor zijn als de aard van het werk of de veiligheid van collega’s. Zo’n wet hebben de Britten al en die werkt goed. Niet alleen de ‘thuisblijvers’ hebben praktisch profijt. Voordeel is er ook voor reizigers door vermindering van de filedruk. Een onderzoek van PWC laat die voordelen zien: een daling van 180.000 auto’s in de spits, een effect net als in de maand juli. Bovendien ontstaat hogere arbeidsproductiviteit die tot 3 miljard euro extra welvaart in ons land oplevert.
Dit soort gegevens laat zien dat de initiatiefwet de moeite waard is. Die kan leiden tot een cultuuromslag in het denken over reizen, arbeid en thuiswerken. En dan maakt het des te plezieriger dat mensen een aantal dagen per week toch weer samen werken.